Shloka 4

Āśrama-dharma: Duties of the Four Life-Stages (आश्रमधर्मः)

Devanagari script

कोशं दण्डं च दुर्ग च सहायान्‌ मन्त्रिणस्तथा । ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्‌ कीदृशान्‌ वर्जयेन्नप:,“राजाको किस प्रकारके कोश, दण्ड, दुर्ग, सहायक, मन्त्री, ऋत्विकू, पुरोहित और आचार्योंका त्याग कर देना चाहिये?

Transliteration

Vaiśampāyana uvāca: kośaṃ daṇḍaṃ ca durgaṃ ca sahāyān mantriṇas tathā | ṛtvik-purohita-ācāryān kīdṛśān varjayen nṛpaḥ ||

Translation

قال فايشَمبايانا: «أيُّ نوعٍ من الخزانة، وأيُّ نوعٍ من سلطان العقاب والقهر (الجيش/العقوبة)، وأيُّ نوعٍ من الحصون، والحلفاء، والوزراء ينبغي للملك أن ينبذه—أي يتجنّبه أو يعزله؟ وأيُّ صنفٍ من كهنة الطقوس (ṛtvij)، وكهنة البلاط (purohita)، والمعلّمين (ācārya) ينبغي له أن يتركهم؟»

Word by Word

• कोशम्: treasury
• कोशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कोश
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दण्डम्: punishment/rod (authority)
• दण्डम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• दुर्गम्: fort
• दुर्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर्ग
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सहायान्: helpers/allies
• सहायान्: Karma
• Type: Noun
• Root: सहाय
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• मन्त्रिणः: ministers/counsellors
• मन्त्रिणः: Karma
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• तथा: likewise/also
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• ऋत्विक्: sacrificial priests (ṛtviks)
• ऋत्विक्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• पुरोहित: royal chaplains (purohitas)
• पुरोहित: Karma
• Type: Noun
• Root: पुरोहित
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• आचार्यान्: teachers/preceptors
• आचार्यान्: Karma
• Type: Noun
• Root: आचार्य
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• कीदृशान्: of what kind?
• कीदृशान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कीदृश
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• वर्जयेत्: should avoid/abandon
• Type: Verb
• Root: वृज् (वर्ज्)
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• नृपः: the king
• नृपः: Karta
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• nṛpa (king)
• kośa (treasury)
• daṇḍa (punitive/royal power)
• durga (fort)
• sahāya (allies/helpers)
• mantrin (ministers)
• ṛtvik (officiating priests)
• purohita (royal chaplain)
• ācārya (teachers/preceptors)