Shloka 141
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
इतिहासाश्ष वेदाश्न न्याय: कृत्स्नश्न वर्णित: । तपो ज्ञानमहिंसा च सत्यासत्येन य: पर:,इतिहास, वेद, न्याय--इन सबका उसमें पूरा-पूरा वर्णन है। तप, ज्ञान, अहिंसाका तथा जो सत्य, असत्यसे परे है उसका और वृद्धजनोंकी सेवा, दान, शौच, उत्थान तथा समस्त प्राणियोंपर दया आदि सभी विषयोंका उस ग्रन्थमें वर्णन है
itihāsāś ca vedāś ca nyāyaḥ kṛtsnaś ca varṇitaḥ | tapo jñānam ahiṃsā ca satyāsatyena yaḥ paraḥ ||
قال بيشما: «في ذلك المصنَّف وُصِفَت الإتيهاسا (Itihāsa) والڤيدا (Veda) وصفًا تامًّا، وكذلك عِلمُ النيايا (Nyāya) في جملته. وفيه أيضًا بيانُ الزهدِ والرياضة (tapas)، والمعرفةِ الحقّة، واللاعنف (ahiṃsā)، وذاك المبدأُ الأعلى الذي يتجاوزُ الحقَّ والباطلَ معًا.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma praises a comprehensive dharma-teaching text as encompassing scriptural revelation (Veda), traditional authoritative narrative (Itihāsa), and rational inquiry (Nyāya), while also grounding conduct in tapas, jñāna, and ahiṃsā, and pointing to a highest reality that transcends ordinary dualities like truth and falsehood.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira by describing the scope of a revered compendium of dharma and wisdom, emphasizing that it contains both doctrinal sources and ethical disciplines.