Shloka 1306
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
को हेतुर्यद् वशे तिछेललोको दैवादृते गुणात् । राजेन्द्र! चित्त और क्रियाद्वारा समभाव रखनेवाले राजाका किया हुआ शुभ कर्म प्रजाके भलेके लिये ही होता है। उसके दैवी गुणके सिवा और क्या कारण हो सकता है, जिससे सारा देश उस एक ही व्यक्तिके अधीन रहे?
ko hetur yad vaśe tiṣṭhel loko daivād ṛte guṇāt | rājendra! citta-kriyābhyāṁ samabhāvaṁ rakṣamāṇasya rājñaḥ kṛtaṁ śubha-karma prajā-hitaṃ bhavati | tasya daivī-guṇād ṛte anyaḥ ko hetuḥ, yena sarvo deśaḥ tasyaikasyādhīno bhavet?
قال بيشما: «أيُّ سببٍ هناك—سوى الامتياز ذي الطابع الإلهي—يجعل الناس يثبتون تحت سلطان رجلٍ واحد؟ يا خيرَ الملوك، إن الأعمال المباركة التي يأتيها الحاكمُ الذي يحفظ اتزان النفس في الفكر والفعل إنما تُفعل لخير الرعية. فغيرَ فضائله الشبيهة بفضائل الآلهة، أيُّ علةٍ يمكن أن تجعل مملكةً بأسرها تُدار تحت شخصٍ واحد؟»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s legitimacy and effective authority rest on daivī-guṇa—godlike virtues expressed as equanimity in thought and action—and on using power for the subjects’ welfare; without such virtue, there is no sound reason for an entire realm to accept one person’s rule.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses the king (Yudhishthira) and explains why people submit to a single ruler: not merely force or chance, but the ruler’s visible virtue and beneficent conduct aimed at public good.