Shloka 5
धृतराष्ट्र-सेवा, राज्य-कार्य-विभागः
Service to Dhṛtarāṣṭra and Allocation of State Duties
“महाराज धृतराष्ट्र मेरे पिता (ताऊ) और श्रेष्ठ देवता हैं। जो लोग मेरा प्रिय करना चाहते हों उन्हें सदा उनकी आज्ञाके पालन तथा हित-साधनमें लगे रहना चाहिये ।। एतदर्थ हि जीवामि कृत्वा ज्ञातिवध॑ं महत् । अस्य शुश्रूषणं कार्य मया नित्यमतन्द्रिणा,“अपने भाई-बन्धुओंका इतना बड़ा संहार करके मैं इन्हीं महाराजके लिये जी रहा हूँ। मुझे नित्य-निरन्तर आलस्य छोड़कर इनकी सेवा-शुश्रूषामें संलग्न रहना है
vaiśampāyana uvāca | mahārāja dhṛtarāṣṭro me pitā (tāu) ca śreṣṭha-devatā ca | ye janā mama priyaṃ kartum iccheyuḥ te sadā tasya ājñā-pālane hita-sādhane ca yuktā bhaveyuḥ || etad-arthaṃ hi jīvāmi kṛtvā jñāti-vadhaṃ mahat | asya śuśrūṣaṇaṃ kāryaṃ mayā nityam atandriṇā ||
قال فايشَمبايانا: «إنّ الملك دْهريتاراشترا عندي أبٌ (كشيخٍ من جهة الأب كالعَمّ) وإلهٌ مُبجَّل. فمن أراد أن يُرضيني فليكن دائمًا مواظبًا على امتثال أوامره والسعي في مصلحته. حقًّا، بعد أن تسبّبتُ في مذبحةٍ عظيمة بين ذوي قرابتي، فإنني أحيا الآن لهذا الغرض بعينه: يجب عليّ، بلا انقطاعٍ وبلا تهاون، أن أظلّ منخرطًا في خدمته ورعايته اليقِظة.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames dharma after catastrophe: having participated in the destruction of one’s own kin, one must take responsibility through vigilant service, obedience, and active welfare of the elder/king regarded as a father-figure and highest authority.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker declares that Dhṛtarāṣṭra is like a father and worthy of reverence; therefore, anyone wishing to please the speaker should obey Dhṛtarāṣṭra and work for his good. The speaker emphasizes living on specifically to serve Dhṛtarāṣṭra after the immense kinsmen-slaying of the war.