Shloka 43
Nāga-āyatana-darśana-pratīkṣā — The Brāhmaṇa’s Request and Waiting on the Gomatī
Devanagari script
ऋषी शमदमोपेतौ कृत्वा पौर्वाह्निकं विधिम् | पश्चान्नारदमव्यग्रौ पाद्यार्ष्याभ्यामथार्चत:,तदनन्तर तपस्या, यश और तेजके भी निवासस्थान वे शम-दमसम्पन्न दोनों ऋषि पूर्वाह्नकालका नित्य कर्म पूर्ण करके फिर शान्त-भावसे पाद्य और अर्घ्य आदि निवेदन करके नारदजीकी पूजा करने लगे
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | ṛṣī śama-damopetau kṛtvā paurvāhṇikaṁ vidhim | paścān nāradam avyagrau pādyārghyābhyām athārcataḥ ||
Translation
قال فايشَمبايانا: إن الحكيمين، وقد تحلّيا بالسكينة وضبط النفس (شَمَ ودَمَ)، أتما شعائر الصباح على وجهها. ثم، بقلوب غير مشغولة، أكرما نارَدَ—فقدّما له ماء غسل القدمين وقربان الأَرْغْيَا—وهكذا عبَداه بروح هادئة مفعمة بالتوقير.
Word by Word
ऋषीthe two sages
ऋषी:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Dual
शमदमोपेतौendowed with tranquility and self-control
शमदमोपेतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootशम-दम-उपेत
FormMasculine, Nominative, Dual
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund)
पौर्वाह्निकम्the forenoon (morning) [rite]
पौर्वाह्निकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपौर्वाह्निक
FormNeuter, Accusative, Singular
विधिम्the prescribed procedure/rite
विधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
नारदम्Narada
नारदम्:
Karma
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Accusative, Singular
अव्यग्रौunagitated, composed
अव्यग्रौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Nominative, Dual
पाद्यwater for washing the feet
पाद्य:
Karana
TypeNoun
Rootपाद्य
FormNeuter, Instrumental, Dual
अर्घ्याभ्याम्with arghya-offerings
अर्घ्याभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootअर्घ्य
FormNeuter, Instrumental, Dual
अथthen
अथ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअथ
अर्चतःthey worshipped
अर्चतः:
Karta
TypeVerb
Rootअर्च्
FormImperfect/Present (contextual), Third, Dual
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaT
two sages (ṛṣī)N
NāradaP
pādyaA
arghyaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes