Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’
Rudra–Brahmā Saṃvāda
ऊचुर्द्धिजातयो देवानेष च्छेत्स्यति संशयम् । यज्वा दानपति): श्रेष्ठ: सर्वभूतहितप्रिय:
ūcur dvijātayo devān eṣa chhetsyati saṁśayam | yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ || śrīmān rājā uparicaraḥ svayā senayā vāhanaiś ca saha ākāśamārgeṇa calati sma | tān antarīkṣacārīṇo vasūn sahasā āgatān dṛṣṭvā brahmarṣayo devatān ūcuḥ—“ayaṁ nareśo ’smākaṁ saṁśayaṁ dūrīkariṣyati; yata eṣa yajñakṛd dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtānāṁ hitaiṣī priyaś ca” iti ||
خاطب الحكماءُ من ذوي «الولادتين» الآلهةَ قائلين: «إن هذا الملك سيزيل شكَّنا». فهو مُقيمُ اليَجْنَة (القرابين)، سيِّدُ العطايا، جليلٌ بين الناس، محبوبٌ لتفانيه في خير جميع الكائنات. وكان الملكُ أُبَريتشَرا، ذو المجد والبهاء، يسير في طريق السماء ومعه جيشه ومراكبه. فلما رأى البراهمارشِيّون الفَسُو—أولئك السائرين في الفضاء—قد قدموا بغتةً، قالوا للآلهة واثقين إن حاكماً بارّاً كريماً كهذا سيُجلّي ما التبس.
भीष्म उवाच
A ruler’s moral authority rests on sacrificial responsibility (yajña), generosity (dāna), and universal benevolence (sarvabhūta-hita). Such virtues make one trustworthy enough to resolve doubts even among sages and gods.
Brahmarishis see the Vasus arrive suddenly and tell the gods that the approaching King Uparicara—moving through the sky with his forces—will dispel their uncertainty, because his character is marked by sacrifice, charity, excellence, and concern for all beings.