Shloka 5
Nārada’s Darśana of Viśvarūpa Nārāyaṇa and the Caturmūrti Doctrine (नारदस्य नारायणदर्शनं चतुर्मूर्तिविचारश्च)
Devanagari script
तत्रोपविष्टं तं कार्ष्णि शास्त्रत: प्रत्यपूजयत् । पाद्य॑ निवेद्य प्रथममर्घ्य गां च न्यवेदयत्,व्यासपुत्र शुकदेव जब उस आसनपर विराजमान हुए, तब राजा जनकने शास्त्रके अनुसार उनका पूजन आरम्भ किया। पहले पाद्य और अर्घ्य आदि निवेदन करके राजाने उन्हें एक गौ प्रदान की
Translation
قال بيشما: «فلما جلس شوكاديفا ابنُ فياسا على ذلك المقعد، شرع الملك جاناكا في تكريمه وفق أحكام الشاسترا. فقدم أولًا ماء غسل القدمين (بادْيَا) والأَرغْيَا، ثم وهبه بقرةً عطيةً.»
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
उपविष्टम्seated
उपविष्टम्:
Karma
TypeVerb
Rootउप-विश्
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
कार्ष्णिम्Kārṣṇi (descendant of Kṛṣṇa; here: Śukadeva)
कार्ष्णिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्ष्णि
FormMasculine, Accusative, Singular
शास्त्रतःaccording to the śāstra / by scriptural rule
शास्त्रतः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootशास्त्र
प्रत्यपूजयत्honoured / worshipped
प्रत्यपूजयत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रति-पूज्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
पाद्यम्water for washing the feet
पाद्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाद्य
FormNeuter, Accusative, Singular
निवेद्यhaving offered / after presenting
निवेद्य:
TypeVerb
Rootनि-विद्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
प्रथमम्first
प्रथमम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रथम
अर्घ्यम्honorary offering (arghya)
अर्घ्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्घ्य
FormNeuter, Accusative, Singular
गाम्a cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
न्यवेदयत्offered / presented
न्यवेदयत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-विद्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes