Shloka 67

देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship

Devanagari script

सकूलमूलबान्धवं प्रभुर्हरत्यसड्रवान्‌ । न सन्ति यस्य वारका: कुरुष्व धर्मसंनिधिम्‌,सर्वसमर्थ काल किसीके प्रति भी स्नेह नहीं करता। वह कूल और मूल अर्थात्‌ आदि-अन्तसहित समस्त बन्धु-बान्धवोंको हर ले जाता है। उसको रोकनेवाले कोई नहीं हैं; इसलिये तुम धर्मका संचय करो

Translation

قال فياسا: «إن كالا—القادر على كل شيء—لا يعرف مودةً لأحد. إنه يختطف بلا تردّد العشيرة والأصل، أي البداية والنهاية، من جميع الأقارب. ولا رادّ له؛ فاجعل لك من الدارما ذخيرةً تُلازمك.»

Word by Word

सhe/that (one)

कूलlineage/family (bank; figuratively lineage)

मूलroot/origin

बान्धवम्kinsman/relative

प्रभुःthe lord/master (here: Time as sovereign)

हरतिtakes away/carries off

सhe/that (one)

द्रवान्those who run/are in flight; the fleeing

नnot

सन्तिare/exist

यस्यof whom/whose

वारकाःrestrainers/obstructors

कुरुष्वdo/make (you)

धर्मdharma/righteousness

संनिधिम्store/accumulation; provision; nearness

Speaker

व्यास उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes