यहाँ राजा और राज्यके लिये जो परम धर्म और परम पवित्र वस्तु है, उसे सुनिये। जिसकी पृथ्वी दक्षिणा-रूपमें दे दी जाती है अर्थात् जो अपनी राज्यभूमिका दान कर देता है, वह अश्वमेध यज्ञके पुण्यफलका भागी होता है ।। साहमेतानि कर्माणि राजदुःखानि मैथिल । समर्था शतशो वक्तुमथवापि सहस्रश:,मिथिलानरेश! जो राजाको दु:ख देनेवाले हैं, ऐसे सैकड़ों और हजारों कर्म मैं यहाँ बता सकती हूँ
bhīṣma uvāca | iha rājā ca rājyārthe yaḥ paramo dharmaḥ paramā ca pavitrā vastur asti, tāṃ śṛṇu | yasya pṛthivī dakṣiṇā-rūpeṇa dattā bhavati, arthāt yaḥ svāṃ rājyabhūmiṃ dadāti, sa aśvamedha-yajñasya puṇya-phalasya bhāgī bhavati || saham etāni karmāṇi rāja-duḥkhāni maithila | samarthā śataśo vaktum athavāpi sahasraśaḥ | mithilā-nareśa! ye rājānaṃ duḥkhaṃ dadati, tādṛśāni karmāṇi aham iha vaktuṃ śaknomi ||
قال بهيشما: «والآن فاسمع ما هو أعلى الدارما وأطهر مبدأٍ للملك ولأجل المملكة. من يجعل الأرضَ نفسها دَكْشِنَا—أي من يتصدّق بأرض مُلكه—يصبح شريكًا في الثواب الذي يُكتسب من قربان الأشفاميدها (Aśvamedha). يا مَيْثِيلا، إنني قادرٌ على أن أصف هنا مئاتٍ بل آلافًا من الأفعال التي تجلب الشقاء للملك. يا ملكَ مِثِلا، أستطيع أن أُبيّن كثيرًا من تلك الأعمال التي تُكدّر على الحاكم أمره.»
भीष्य उवाच
Bhishma elevates land-gift (donating one’s own royal territory as dakshina) as an exceptionally purifying royal act, equating its merit with participation in the fruit of the Ashvamedha; he also signals that many specific administrative or moral missteps can cause a king great suffering, preparing the listener for a broader discourse on raja-dharma.
In Shanti Parva’s instruction on governance, Bhishma addresses a Maithila ruler (king of Mithila) and begins outlining supreme royal duties: first praising the extraordinary merit of donating land, then stating his capacity to enumerate numerous deeds that bring hardship to kings, introducing a detailed advisory section on the burdens and pitfalls of rulership.