Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Śuka–Janaka Saṃvāda: Āśrama-krama, Jñāna-vijñāna, and the Marks of Liberation (शुक-जनक संवादः)

एषा ते व्यक्तितो राजन्‌ विभूतिरनुदर्शिता । आदी मध्ये तथान्ते च यथातत्त्वेन तत्त्ववित्‌,तत्त्वज्ञ नरेश! यह मैंने तुम्हारे निकट आदि, मध्य और अन्तमें तत्त्वतः प्रकाशित होनेवाली जीवकी व्यक्तिगत विभूतिका वर्णन किया है

eṣā te vyaktito rājan vibhūtir anudarśitā | ādau madhye tathānte ca yathātattvena tattvavit ||

قال ياجْنَفَلْكْيَا: «أيها الملك، هكذا قد بيّنتُ لك التجلّي الفردي (vibhūti) للكائن الحي كما يُدرَك في الخبرة الشخصية. من البدء، مرورًا بالوسط، إلى المنتهى، عرضتُه وفق الحقيقة—لكي تدركه أنت، العارف بالحق، على ما هو عليه.»

एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
व्यक्तितःindividually / as to individuality
व्यक्तितः:
Karana
TypeNoun
Rootव्यक्ति
FormFeminine, Ablative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विभूतिःmanifestation, glory, power
विभूतिः:
Karta
TypeNoun
Rootविभूति
FormFeminine, Nominative, Singular
अनुदर्शिताshown, pointed out
अनुदर्शिता:
Karma
TypeVerb
Rootअनु-√दृश्
FormFeminine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
आदौin the beginning
आदौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine, Locative, Singular
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्तेin the end
अन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्त
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
तत्त्वेनin truth / by the real nature
तत्त्वेन:
Karana
TypeNoun
Rootतत्त्व
FormNeuter, Instrumental, Singular
तत्त्ववित्knower of truth
तत्त्ववित्:
Karta
TypeNoun
Rootतत्त्व-विद्
FormMasculine, Nominative, Singular

याज़्वल्क्य उवाच

Y
Yājñavalkya
K
King (Rājan)

Educational Q&A

The verse closes a doctrinal explanation: the sage affirms that he has presented the jīva’s ‘individual manifestation’ clearly and truthfully, tracing it across the whole course of existence—beginning, middle, and end—so the listener may understand reality as it is.

In Śānti Parva’s instructional setting, Yājñavalkya addresses a king and summarizes that his exposition is complete: he has ‘shown’ the doctrine in a systematic way (from start to finish), emphasizing fidelity to tattva (true principle/reality).