Shloka 36
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
एवं द्वन्द्चान्यथैतानि समावर्तन्ति नित्यश: । ममैवैतानि जायन्ते धावन्ते तानि मामिति,इस प्रकार प्रकृतिकी प्रेरणासे स्वभावत: सुख-दुःखादि द्वन्द्"ोंकी सदा पुनरावृत्ति होती रहती है; किंतु जीवात्मा अज्ञानवश यह मान बैठता है कि ये सारे द्वन्द्ध मुझपर ही धावा करते हैं और मुझे इनसे निस्तार पानेकी चेष्टा करनी चाहिये। (ऐसा मानकर वह दुखी होता है) नरेश्वर! प्रकृतिसे संयुक्त हुआ पुरुष अज्ञानवश यह मान लेता है कि मैं देवलोकमें जाकर अपने समस्त प्रण्योंक फलका उपभोग करूँगा और पूर्वजन्मके किये हुए शुभाशुभ कर्मोंका जो फल प्रकट हो रहा है, उसे यहीं भोगूँगा
evaṁ dvandvān yathaitāni samāvartanti nityaśaḥ | mamaivaitāni jāyante dhāvante tāni mām iti ||
قال فاسيشثا: «وهكذا فإن أزواج الأضداد—كاللذة والألم—تعود وتتكرر على الدوام بحسب طبيعتها. غير أن النفس المتجسدة، بسبب الجهل، تتوهم: “إنها تنشأ لأجلي وحدي؛ إنها تهجم عليّ.” فإذا عدّتها اعتداءً شخصيًا اضطربت وتألمت وسعت بقلق إلى الفرار منها. والحق أن الإنسان المقترن بالبراكريتي هو الذي، وقد غُرِّر به، يصوغ مثل هذه التصورات—كأن يقول: “سأذهب إلى عالم الآلهة فأتمتع بثمار جميع أفعالي”، أو “هنا بعينه سأذوق النتائج الظاهرة لأعمال الخير والشر التي فعلتها في حياة سابقة”.»
वसिष्ठ उवाच