Shloka 11

Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse

Devanagari script

भीष्म उवाच रागं मोहं तथा स्नेहं काम॑ क्रोधं च केवलम्‌ | योगाच्छित्त्वा ततो दोषान्‌ पज्चैतानू्‌ प्राप्रुवन्ति तत्‌,भीष्मजीने कहा--युधिष्ठटिर! योगी पुरुष केवल योगबलसे राग, मोह, स्नेह, काम और क्रोध--इन पाँच दोषोंका मूलोच्छेद करके परमपदको प्राप्त कर लेते हैं

Transliteration

bhīṣma uvāca | rāgaṁ mohaṁ tathā snehaṁ kāmaṁ krodhaṁ ca kevalam | yogāc chittvā tato doṣān pañcaitān prāpnuvanti tat ||

Translation

قال بهيشما: «يا يودهيشثيرا، بتهذيب اليوغا يقطع اليوغي من الجذور هذه العيوب الخمسة: التعلّق، والوهم، والتشبّث العاطفي، والشهوة، والغضب. فإذا أزالها بلغ المقام الأعلى.»

Word by Word

भीष्मःBhishma

उवाचsaid

रागम्attachment, passion

मोहम्delusion

तथाand also, likewise

स्नेहम्affection, attachment

कामम्desire

क्रोधम्anger

चand

केवलम्entirely, solely (as an adverbial accusative)

योगात्by/through yoga

छित्त्वाhaving cut off, having severed

ततःthen, thereafter

दोषान्faults, defects

पञ्चfive

एतान्these

प्राप्नुवन्तिattain, reach

तत्that (state/goal)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Yogin (yogī)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes