Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency

Mahābhārata 12.292

स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा । पितृभ्य: श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च

svādhyāyena maharṣibhyo devebhyo yajñakarmaṇā | pitṛbhyaḥ śrāddhadānena nṛṇām abhyarcaneṇa ca ||

قال باراشارا: بتلاوة الفيدا ودراستها (سفادهيايا) يُقضى الدَّين للريشيّات العظام؛ وبشعائر القربان (اليَجْنَ) يُوفَّى حقّ الآلهة؛ وبقرابين الشرادها (śrāddha) وبالعطاء تُرضى الأرواح السلفية؛ وبإكرام الناس وخدمتهم—ولا سيما الضيوف—يتحرر المرء من الدَّين الذي عليه للبشر. وهكذا ينبغي أن تُعاش الحياة بوصفها سدادًا منضبطًا لهذه الالتزامات الأساسية.

स्वाध्यायेनby self-study (of the Veda)
स्वाध्यायेन:
Karana
TypeNoun
Rootस्वाध्याय
FormMasculine, Instrumental, Singular
महर्षिभ्यःto the great sages
महर्षिभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Dative, Plural
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Dative, Plural
यज्ञकर्मणाby sacrificial acts
यज्ञकर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootयज्ञकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पितृभ्यःto the ancestors
पितृभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Dative, Plural
श्राद्धदानेनby śrāddha and giving (gifts)
श्राद्धदानेन:
Karana
TypeNoun
Rootश्राद्धदान
FormNeuter, Instrumental, Singular
नृणाम्of men (humans)
नृणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृ
FormMasculine, Genitive, Plural
अभ्यर्चनेनby honoring / worship
अभ्यर्चनेन:
Karana
TypeNoun
Rootअभ्यर्चन
FormNeuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

पराशर उवाच

P
Parāśara
M
Maharṣis (great seers)
D
Devas (gods)
P
Pitṛs (ancestors)
H
Humans/guests (nara/nṛ)

Educational Q&A

Human life carries foundational obligations: to sages (through Vedic study), to gods (through yajña and sacred rites), to ancestors (through śrāddha and giving), and to fellow humans/guests (through honor, hospitality, and service). Fulfilling these is presented as a practical framework of dharma.

In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, the sage Parāśara enumerates the means by which one becomes free of the major ‘debts’ (ṛṇas) that bind a householder—linking learning, ritual, ancestral rites, charity, and hospitality into a single ethical program.