Shloka 32
अध्याय २८१ — दानधर्मः, न्यायागतधनम्, ऋणत्रय-परिशोधनं च
Dāna ethics, lawful wealth, and settling obligations
अग्निरुवाच मम मोक्षस्य कोडच्तो वै ब्रह्मन् ध्यायस्व वै प्रभो । एतदिच्छामि विज्ञातुं तत्तवतो लोकपूजित,अग्निने कहा--्रह्मन! प्रभो! मेरे लिये आपकी आज्ञा शिरोधार्य है, परंतु मैं भी इस ब्रह्महत्यासे मुक्त हो सकूँ, इसके लिये इसकी अन्तिम अवधि क्या होगी, इसपर आप विचार करें। विश्ववन्द्य पितामह! मैं इस बातको ठीक-ठीक जानना चाहता हूँ
agnir uvāca mama mokṣasya ko ’ntaḥ vai brahman dhyāyasva vai prabho | etad icchāmi vijñātuṁ tattvato lokapūjita ||
قال أَغْنِي: «يا أيها البراهمن، يا مولاي الموقَّر، تأمّل وحدِّد الحدَّ الحقّ—الأجلَ الأخير—لخلاصي. أريد أن أعلم على وجه الدقّة، يا من تُكرِّمه العوالم، متى وكيف أتحرّر من دَنَسِ خطيئةِ البراهماهاتيا (brahmahatyā)، أي إثمِ قتلِ البراهمن.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even a powerful cosmic force like Agni submits to dharma: moral taint (here, brahmahatyā) is not erased by status or power but requires truthful discernment of its term and the proper means of purification and release.
Agni addresses a revered Brahmin/lordly authority and asks him to contemplate and state the exact endpoint of Agni’s liberation—i.e., when Agni will be freed from the consequence of brahma-slaughter—seeking a precise, authoritative determination.