Shloka 29
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
जिनके पास कुछ नहीं है, ऐसे दरिद्र भी दीर्घजीवी देखे जाते हैं और धनवान् कुलमें उत्पन्न हुए मनुष्य भी कीट-पतंगोंके समान नष्ट होते रहते हैं ।। प्रायेण श्रीमतां लोके भोक्तुं शक्तिर्न विद्यते । काष्ठान्यपि हि जीर्यन्ते दरिद्राणां च सर्वश:,जगतमें प्रायः धनवानोंको खाने और पचानेकी शक्ति ही नहीं रहती है और दरिद्रोंके पेटमें काठ भी पच जाते हैं
janaka uvāca | yeṣāṁ kiñcid api nāsti te 'pi daridrā dīrghajīvinaḥ dṛśyante, śrīmat-kule jātaś ca naro 'pi kīṭa-pataṅgavat praṇaśyati | prāyeṇa śrīmatāṁ loke bhoktuṁ śaktir na vidyate; kāṣṭhāny api hi jīryante daridrāṇāṁ ca sarvaśaḥ ||
قال جانَكا: إنّ من لا يملك شيئًا—على فقره—يُرى أحيانًا طويلَ العمر، بينما يهلك رجالٌ وُلدوا في بيوت الثراء كما تهلك الحشرات. ففي هذا العالم كثيرًا ما يفتقر الأغنياء إلى القوّة التي تُمكّنهم من التمتّع حقًّا بما يأكلون وهضمه؛ أمّا الفقراء فكأنّ بطونهم تهضم حتى الخشب من كل وجه. وهكذا فالغنى لا يضمن الحيوية، كما أنّ الشدّة لا تمنع دائمًا القدرة على الصبر والبقاء.
जनक उवाच
Educational Q&A
External wealth is not a reliable measure of well-being or longevity. The verse highlights the irony that the rich may lack the capacity to enjoy what they have, while the poor often develop endurance; it encourages detachment from prosperity as a false guarantee of happiness.
King Janaka is speaking in a reflective, didactic context within Śānti Parva, using everyday observations about rich and poor to make a moral point about the limits of material prosperity and the unpredictability of life.