Shloka 18
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
सुप्तं व्याघ्रं महौघो वा मृत्युरादाय गच्छति । धर्माचरण करनेसे इस लोकमें प्रसन्नता प्राप्त होती है और मृत्युके पश्चात् परलोकमें अक्षय सुखकी प्राप्ति होती है। जिसपर मोहका आवेश होता है, वही स्त्री-पुत्रोंके लिये तरह-तरहके काम-धंधोंकी खटपटमें लगा रहता है। वह करने और न करने योग्य काम करके भी इन सबको संतोष देता है। पुत्रों और पशुओंसे सम्पन्न हो जब मनुष्यका मन उन्हींमें आसक्त रहता है, उसी समय जैसे नदीका महान् जलप्रवाह अपने तटपर सोये हुए व्याप्रको बहा ले जाता है, उसी प्रकार मृत्यु उस मनुष्यको लेकर चल देती है ।। १६-१७ ६ || संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम्
suptaṁ vyāghraṁ mahaugho vā mṛtyur ādāya gacchati | sañcinvānakam evainaṁ kāmānām avitṛptakam ||
قال بهيشما: «كما أن سيلَ النهر الجارف يحمل نمرًا نائمًا على الضفة، كذلك يقبض الموت على الإنسان ويحمله بعيدًا. ومن غلبه الوهم ظلّ متشابكًا في أعمال لا تنقطع من أجل الزوجة والأبناء، يسعى لإرضائهم بفعل ما ينبغي وما لا ينبغي. وحتى إن نال أبناءً وماشيةً، فإن بقي قلبه متعلّقًا بهم ولم تشبع رغباته، جاءه الموت فأخذه بغتةً—كالسيل يجرف الغافل.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma warns that attachment and insatiable desire keep a person busy with worldly obligations and compromises, but Death can arrive at any moment and carry him away. Therefore one should practice dharma and cultivate detachment rather than living in delusion and endless accumulation.
In the Śānti Parva instruction, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira on ethical living: he contrasts the peace gained by dharma with the restless life of one driven by moha, illustrating mortality through the image of a sleeping tiger swept away by a sudden flood.