Shloka 18
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
अमूढत्वमसंगित्वं कामक्रोधविवर्जनम् । अदैन्यमनुदीर्णत्वमनुद्वेगो व्यवस्थिति:,मूढता और आसक्तिका अभाव, काम और क्रोधका त्याग एवं दीनता, उद्ण्डता तथा उद्वेगसे रहित होना और चित्तकी स्थिरता एवं निष्कामभावसे मन, वाणी और इन्द्रियोंका संयम--यह मोक्षका स्वच्छ, निर्मल एवं पवित्र मार्ग है
amūḍhatvam asaṅgitvaṁ kāma-krodha-vivarjanam | adainyam anudīrṇatvam anudvego vyavasthitiḥ ||
قال بهيشما: «صفاءٌ لا تشوبه غشاوةُ الوهم، ولا تعلّق، وتركُ الشهوةِ والغضب؛ وخلوٌّ من الانكسار، وغيابُ الكِبْرِ أو الاضطرابِ المتغالب، وثباتٌ لا يتزعزع—هذه الخصالُ مجتمعةً هي السبيلُ الطاهرُ النقيُّ المقدّسُ المؤدّي إلى التحرّر (الموكشا).»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is approached through inner discipline: clear understanding (freedom from delusion), non-attachment, renouncing desire and anger, avoiding dejection and arrogance, remaining unagitated, and maintaining steady composure.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war; here he enumerates mental and ethical qualities that constitute a pure path toward mokṣa.