Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Adhyāya 270 — Yudhiṣṭhira’s inquiry on saṃnyāsa; Bhīṣma on calculable time, tamas, and karma

Vṛtra–Uśanā exemplum begins

तब मणिभद्रने कहा--कुण्डधार! सब देवता तुमपर और इस ब्राह्मणपर भी बहुत प्रसन्न हैं। यह धर्मात्मा होगा और इसकी बुद्धि धर्ममें ही लगी रहेगी ।। ततः प्रीतो जलधर: कृतकार्यों युधिष्ठिर । ईप्सितं मनसो लब्ध्वा वरमन्यै: सुदुर्लभम्‌,युधिष्ठिर! इस प्रकार दूसरोंके लिये अत्यन्त दुर्लभ मनोवाजञ्छित वर पाकर कृतकृत्य एवं सफल-मनोरथ हो वह मेघ बड़ा प्रसन्न हुआ

tato maṇibhadra uvāca—kuṇḍadhāra! sarve devāḥ tvayi asmin brāhmaṇe ca paramaṃ prītāḥ. ayaṃ dharmātmā bhaviṣyati, asya ca buddhir dharme eva niyoktā bhaviṣyati. tataḥ prīto jaladharaḥ kṛtakāryo yudhiṣṭhira, īpsitaṃ manaso labdhvā varam anyaiḥ sudurlabham; yudhiṣṭhira, evaṃ manorathasiddhaḥ sa meghaḥ paramaprīto babhūva.

ثم قال مانيبهادرا: «يا كوندادهارا، إن جميع الآلهة مسرورون بك سرورًا عظيمًا—وكذلك بهذا البراهمن أيضًا. سيغدو ذا نفسٍ صالحة، وسيظل فهمه ثابتًا في الدارما». عندئذٍ، يا يودهيشثيرا، إن السحاب (jaladhara)، وقد أنجز غايته ونال العطية التي تاقت إليها نفسه—وهي عطية يعسر على غيره نيلها—غمرته القناعة واشتدّ فرحه.

ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Singular
जलधरःcloud (water-bearer)
जलधरः:
Karta
TypeNoun
Rootजलधर
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतकार्यःone whose task is accomplished
कृतकार्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतकार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular
ईप्सितम्desired
ईप्सितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईप्सित
FormNeuter, Accusative, Singular
मनसःof (his) mind
मनसः:
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Genitive, Singular
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
TypeVerb
Rootलभ्
FormAbsolutive (Gerund)
वरम्a boon
वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
सुदुर्लभम्very hard to obtain
सुदुर्लभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुदुर्लभ
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative, Singular

मणिभद्र उवाच

M
Maṇibhadra
K
Kuṇḍadhāra
D
Devāḥ (the gods)
B
Brāhmaṇa
Y
Yudhiṣṭhira
J
Jaladhara/Megha (the cloud)
V
Vara (boon)
D
Dharma