Shloka 1
अकाल सप्तर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: स्यूमरश्मि-कपिल-संवाद--चारों आश्रमोंमें उत्तम साधनोंके द्वारा ब्रह्मकी प्राप्तिका कथन कपिल उवाच वेदा: प्रमाणं लोकानां न वेदा: पृष्ठतः कृता: । दे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत्,कपिलने कहा--स्यूमरश्मे! सम्पूर्ण लोकोंके लिये वेद ही प्रमाण हैं। अतः वेदोंकी अवहेलना नहीं की गयी है। ब्रह्मके दो रूप समझने चाहिये--शब्दब्रह्म (वेद) और परब्रह्म (सच्चिदानन्दघन परमात्मा)
kapila uvāca | vedāḥ pramāṇaṁ lokānāṁ na vedāḥ pṛṣṭhataḥ kṛtāḥ | dve brahmaṇī veditavye śabda-brahma paraṁ ca yat |
قال كابيلا: «إنّ الفيدا هي المعيار الموثوق (برَمانا) لجميع الناس؛ ولم تُصنَّف كإضافةٍ متأخرة ولا كسندٍ ثانوي. غير أنّه ينبغي أن يُفهم أنّ ‘برهمن’ يُعرَف على وجهين: بوصفه شَبْدا-برهمن (Śabda-brahman)، أي برهمن في صورة الكلمة المقدّسة والوحي الفيدي؛ وبوصفه البرهمن الأسمى (Para-brahman) المتجاوز للألفاظ، الحقيقة العليا. وهكذا تُصان حرمةُ الكتاب، بينما يشير التعليم إلى ما وراء الكتاب نحو التحقّق المباشر.»
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse affirms the Vedas as a valid pramāṇa (authoritative guide) for human life, while distinguishing two levels of Brahman: Śabda-brahman (Brahman as sacred word/scripture) and Para-brahman (the supreme reality beyond words), implying that scripture guides one toward direct realization.
In the Kapila–Syūmarasmi dialogue of Śānti Parva, Kapila instructs his interlocutor by defending the authority of the Vedas and then reframing the goal: scriptural knowledge (word) is important, but it culminates in knowledge of the transcendent Supreme Brahman.