Shloka 28
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
बालै: शृज़्ेण पादेन सम्भवत्येव गौर्मखम् । एवं प्रत्येकश: सर्व यद् यदस्य विधीयते,ये सब यज्ञके अंग हैं और यज्ञ इस जगतकी स्थितिका मूल कारण है; ऐसा श्रुतिका कथन है। घी, दूध, दही, छाछ, गोबर, चमड़ा, बाल, सींग और पैर--इन सबके द्वारा गौ यज्ञकर्मका सम्पादन करती है। इस प्रकार इनमेंसे प्रत्येक वस्तुका, जो-जो विहित है, संग्रह करना चाहिये
bālaiḥ śṛṅgeṇa pādena sambhavaty eva gaur makham | evaṃ pratyekaśaḥ sarvaṃ yad yad asya vidhīyate, tat tat saṃgrahītavyam ||
قال كابيلا: «من شعر البقرة وقرنيها، بل وحتى من حافرها، يصبح الطقس القرباني ممكنًا حقًّا. فكل ما يُشرَع أخذه منها—كلٌّ بحسب وجهه—ينبغي أن يُجمع ويُستعمل على نحوٍ لائق. فهذه أعضاء القربان، والقربان يعلّمه الويدا (الشروتي) دعامةً تأسيسيةً لنظام العالم واستقراره».
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila emphasizes that yajña (sacrificial duty) is sustained through many small, prescribed contributions, symbolized by the cow’s various products and parts. The ethical point is disciplined adherence to what is enjoined—collecting and using each item appropriately—because sacrifice is presented as supporting the world’s stability and order.
In a didactic discourse within the Śānti Parva, Kapila explains how the cow is integrally connected to sacrificial practice. He states that even seemingly minor elements like hair, horn, and hoof have ritual utility, and therefore whatever is prescribed from the cow should be gathered and applied according to rule.