Shloka 47
पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
आश्रमं मम सम्प्राप्तस्त्रिलोकेश: पुरंदर: । अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मुणं रूपमास्थित:,“अहो! त्रिभुवनका स्वामी इन्द्र ब्राह्यणका रूप धारण करके मेरे आश्रमपर आया था। मैंने अतिथि-सत्कारके गृहस्थोचित व्रतका आश्रय लेकर उसे मीठे वचनोंद्वारा सान्त्वना दी, उसका स्वागत-सत्कार किया और यथोचित रूपसे अर्घ्य-पाद्य आदि निवेदन करके मैंने स्वयं ही उसकी विधिवत् पूजा की
āśramaṁ mama samprāptas trilokeśaḥ puraṁdaraḥ | atithivrataṁ āsthāya brāhmaṇaṁ rūpam āsthitaḥ ||
قال بهيشما: «آه! إن إندرا، ربَّ العوالم الثلاثة، قد جاء إلى صومعتي. متّخذًا هيئةَ براهمن، ومتمسّكًا بالواجب المقدّس لحقّ الضيف، أتى بوصفه أَتِثي (ضيفًا مُكرَّمًا)—ليختبر ويؤكّد خُلُقَ ربّ البيت: أن الضيافة والتبجيل لمن يستحقّان يجب أن يُصانا، مهما كانت هوية الزائر الحقيقية مستترة».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights atithi-dharma: one should honor a guest with proper hospitality and respect, without being swayed by appearances or status. Even a deity may come in disguise, so ethical conduct must be consistent and principled.
Bhīṣma recounts that Indra, lord of the three worlds, came to his hermitage disguised as a brāhmaṇa, adopting the role of a guest. The scene sets up a moral test centered on hospitality and righteous conduct toward visitors.