पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
अफ्-४-क+ षट्षष्ट्यधिकद्वधिशततमो< ध्याय: महर्षि गौतम और चिरकारीका उपाख्यान--दीर्घकालतक सोच-विचारकर कार्य करनेकी प्रशंसा युधिछिर उवाच कथं कार्य परीक्षेत शीघ्रं वाथ चिरेण वा । सर्वथा कार्यदुर्गेडस्मिन् भवान् न: परमो गुरु:,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! आप मेरे परम गुरु हैं। कृपया यह बतलाइये कि यदि कभी सर्वथा ऐसा कार्य उपस्थित हो जाय, जो गुरुजनोंकी आज्ञाके कारण अवश्य कर्तव्य हो, परंतु हिंसायुक्त होनेके कारण दुष्कर एवं अनुचित प्रतीत होता हो तो ऐसे अवसरपर उस कार्यकी परख कैसे करनी चाहिये? उसे शीघ्र कर डाले या देरतक उसपर विचार करता रहे
Yudhiṣṭhira uvāca: kathaṁ kāryaṁ parīkṣeta śīghraṁ vātha cireṇa vā | sarvathā kārya-durge ’smin bhavān naḥ paramo guruḥ ||
قال يودهِشْثيرا: «كيف ينبغي للمرء أن يمحّص طريقَ الفعل: أَيُنجَز سريعاً أم لا يُقدَم عليه إلا بعد طولِ روية؟ في هذه المسألة العسيرة، مسألةِ تقرير ما ينبغي فعله، أنتَ أسمى معلّمٍ لي. فهلاّ أرشدتنا.»
युधिछिर उवाच
The verse frames a central dharma problem: when faced with a hard duty, one must first examine the action carefully—deciding whether prompt execution or prolonged deliberation is appropriate—by seeking guidance from a reliable moral authority.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira addresses his elder teacher (Bhīṣma in context) and asks for instruction on how to evaluate difficult duties—especially those that may be obligatory yet seem morally troubling—introducing the theme that leads into the Gautama–Cirakārī episode praising thoughtful deliberation.