Shloka 46
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
इस प्रकार दीर्घकालके पश्चात् वे वाराणसी पुरीमें जा पहुँचे, वहाँ उन्होंने तुलाधारको सौदा बेचते देखा ।। सो<पि दृष्टवैव तं विप्रमायान्तं भाण्डजीवन: । समुत्थाय सुसंहृष्ट: स्वागतेनाभ्यपूजयत्,विविध पदार्थोके क्रय-विक्रयसे जीवन-निर्वाह करनेवाले तुलाधार भी ब्राह्मणको आते देख तुरंत ही उठकर खड़े हो गये और बड़े हर्षके साथ आगे बढ़कर उन्होंने ब्राह्मणका स्वागत-सत्कार किया
evaṃ prakāreṇa dīrghakālasya paścāt te vārāṇasī-purīṃ gatvā prāpuḥ; tatra te tulādhāraṃ vaṇijaṃ kraya-vikrayair jīvanaṃ nirvahantaṃ dadarśuḥ. so 'pi dṛṣṭvaiva taṃ vipram āyāntaṃ bhāṇḍajīvanaḥ samutthāya susaṃhṛṣṭaḥ svāgatena abhyapūjayat.
وبعد زمنٍ طويل، بلغوا مدينة فاراناسي. وهناك رأوا تُلادهارا، تاجرًا يقتات من شراء السلع وبيعها. وما إن لمح البراهمن يقترب حتى نهض تُلادهارا—مع أنه صاحب تجارة—مسرورًا، وتقدّم يكرمه بتحيةٍ دافئة وحفاوة. وتؤكد الحادثة أن الدارما الحقّة لا تُعرَف باللقب الاجتماعي، بل بالسلوك: فالتواضع، وإكرام الضيف، وتوقيرُ أهل الاستحقاق قد يسطع حتى في بيت ربّ أسرةٍ يعمل في السوق.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma is validated by conduct: even a merchant living by trade can embody righteousness through humility, prompt respect, and sincere hospitality toward the worthy.
After a long interval, the travelers arrive in Vārāṇasī and see Tulādhāra engaged in commerce; noticing a brāhmaṇa approaching, Tulādhāra immediately rises, rejoices, and welcomes him with honor.