Shloka 10
तुलाधार-उपदेशः
Tulādhāra’s Instruction to Jājali on Ahiṃsā and Abhaya-dāna
Devanagari script
इष्टनिष्टविपत्ति शक्ष॒ व्यवसाय: समाधिता । संशय: प्रतिपत्तिश्न बुद्धे! पजचगुणान् विदु:,इष्ट और अनिष्ट वृत्तियोंका नाश, विचार, समाधान, संदेह और निश्चय--ये पाँच बुद्धिके गुण माने गये हैं
Transliteration
iṣṭāniṣṭavipattiś ca vyavasāyaḥ samādhitā | saṁśayaḥ pratipattiś ca buddheḥ pañca guṇān viduḥ ||
Translation
قال بهيشما: إن الحكماء يعلمون أن العقل المميِّز (buddhi) يُعرَف بخمس خصال: القدرة على قهر جاذبية المحبوب والمكروه، والعزم الحاسم، والثبات المجموع (التركيز/السَمادهي)، والشك الذي يختبر ويفحص، والتحقّق الواضح الذي ينتهي إلى نتيجة. وفي الحياة الأخلاقية فهذه هي الآلات الباطنة التي يُكبح بها اندفاع التفاعل، وتُمتحن بها الخيارات، ويُستقرّ بها على الدharma بجلاء.
Word by Word
इष्टानिष्टविपत्तिःthe (pair) of desirable and undesirable misfortunes/occurrences
इष्टानिष्टविपत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootइष्ट + अनिष्ट + विपत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
शक्यःpossible, capable (of being done/borne)
शक्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्य
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यवसायःresolve, determination, effort
व्यवसायः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यवसाय
FormMasculine, Nominative, Singular
समाधिताcomposure, collectedness, concentration
समाधिता:
Karta
TypeNoun
Rootसमाधिता
FormFeminine, Nominative, Singular
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिपत्तिःascertainment, understanding, attainment
प्रतिपत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिपत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बुद्धेO intellect / O wise one
बुद्धे:
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Vocative, Singular
पञ्चगुणान्five qualities
पञ्चगुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootपञ्च + गुण
FormMasculine, Accusative, Plural
विदुःthey know / they consider
विदुः:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect (Paroksha), Third, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes