Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्

Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga

जिसे सम्पूर्ण प्राणियोंसे अभय प्राप्त है तथा जिसकी ओरसे किसी भी प्राणीको कोई भय नहीं है, उस मोहमुक्त पुरुषको किसीसे भी भय नहीं होता ।। यथा नागपदे<न्यानि पदानि पदगामिनाम्‌ । सर्वाण्येवापिधीयन्ते पदजातानि कौज्जरे,जैसे पैरोंद्वारा चलनेवाले अन्य प्राणियोंके सम्पूर्ण पदचिह्न हाथीके पदचिह्ममें समा जाते हैं, उसी प्रकार सारा धर्म और अर्थ अहिंसाके अन्तर्भूत है। जो किसीकी हिंसा नहीं करता, वह सदा अमृत (जन्म और मृत्युके बन्धनसे मुक्त) होकर निवास करता है

vyāsa uvāca | yasya sarvabhūtebhyo 'bhayaṃ prāptaṃ yasya ca sarvabhūtebhyo na bhayaṃ bhavati, tasya mohavimuktasya puruṣasya kutaścid api na bhayaṃ bhavati || yathā nāgapade 'nyāni padāni padagāminām | sarvāṇy evāpidhīyante padjātāni kuñjare || evaṃ sarvo dharmo 'rthaś ca ahiṃsāyām antarbhavati | yo hi na hiṃsati kaṃcit sa sadā amṛto bhūtvā nivāsati ||

قال فياسا: من نالت جميع الكائنات منه «الأبهايا» (الأمان من الخوف)، ولم يخف منه كائنٌ قط—ذلك الرجل المتحرّر من الوهم لا يخاف أحدًا. وكما أن آثار أقدام سائر الماشين بالأقدام تُغطّى وتُحتوى في أثر قدم الفيل، كذلك يندرج كلّ الدارما وكلّ الأَرثا في اللاعنف (أهِمسا). ومن لا يؤذي أحدًا يقيم أبدًا كـ«لا يموت»—متحرّرًا من رباط توالي الولادات والموت.

yathājust as
yathā:
TypeIndeclinable
Rootyathā
nāga-padein the elephant’s footprint
nāga-pade:
Adhikarana
TypeNoun
Rootnāga-pada
Formneuter, locative, singular
anyāniother
anyāni:
Karta
TypeAdjective
Rootanya
Formneuter, nominative, plural
padānifootprints/steps
padāni:
Karta
TypeNoun
Rootpada
Formneuter, nominative, plural
pada-gāmināmof foot-going (creatures)
pada-gāminām:
TypeAdjective
Rootpada-gāmin
Formmasculine, genitive, plural
sarvāṇiall
sarvāṇi:
Karta
TypeAdjective
Rootsarva
Formneuter, nominative, plural
evaindeed/just
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva
apidhīyanteare covered/are included (merge)
apidhīyante:
TypeVerb
Rootapi-dhā
Formpresent, indicative, ātmanepada (passive sense), third, plural
pada-jātāniarisen from feet (footprints)
pada-jātāni:
Karta
TypeAdjective
Rootpada-jāta
Formneuter, nominative, plural
kauñjarein the elephant
kauñjare:
Adhikarana
TypeNoun
Rootkauñjara
Formmasculine, locative, singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
E
elephant (kuñjara/nāga)
F
footprints (pada)