Shloka 12
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
Devanagari script
दन्तोलूखलिका: केचिदश्मकुट्टास्तथा परे | शुक्लपक्षे पिबन्त्येके यवागूं क्वथितां सकृत्
Transliteration
dantolūkhalikāḥ kecid aśmakuṭṭās tathā pare | śuklapakṣe pibanty eke yavāgūṃ kvathitāṃ sakṛt ||
Translation
قال فياسا: من الناس من يعيش كأن أسنانه هي الهاون، ومنهم من يدقّ بالحجارة. وفي النصف المضيء من الشهر (śukla-pakṣa) يشرب بعضهم مرةً واحدة في اليوم قِسطًا واحدًا من عصيدةٍ مسلوقة (yavāgū)، دلالةً على ضروب الرياضات الشديدة التي يكبح بها السالكون شهوة الطعام ويُنمّون ضبط النفس.
Word by Word
दन्तोलूखलिकाःtooth-mortar-like (people/ascetics)
दन्तोलूखलिकाः:
Karta
TypeNoun
Rootदन्तोलूखलिका
FormFeminine, Nominative, Plural
केचित्some
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक-चिद् (प्रातिपदिक: क)
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्मकुट्टाःstone-pounders (those who pound with stones)
अश्मकुट्टाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्मकुट्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
परेothers
परे:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Plural
शुक्लपक्षेin the bright fortnight
शुक्लपक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशुक्लपक्ष
FormMasculine, Locative, Singular
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
एकेsome/one group
एके:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Plural
यवागूम्barley-gruel
यवागूम्:
Karma
TypeNoun
Rootयवागू
FormFeminine, Accusative, Singular
क्वथिताम्boiled/cooked
क्वथिताम्:
TypeAdjective
Rootक्वथित (क्वथ् धातु)
FormFeminine, Accusative, Singular
सकृत्once (only)
सकृत्:
TypeIndeclinable
Rootसकृत्
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaŚ
śuklapakṣa (bright fortnight)Y
yavāgū (boiled gruel)A
aśman (stone)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes