Previous Verse
Next Verse

Shloka 183

Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)

प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते । योगी पाँचों इन्द्रियोंको वशमें करके उन्हें दृढ़तापूर्वक मनमें स्थापित करे। जब छठे मनसहित ये इन्द्रियाँ बुद्धिमें स्थिर होकर प्रसन्न (स्वच्छ) हो जाती हैं, तब उस योगीको ब्रह्मका साक्षात्कार हो जाता है

prasīdanti ca saṁsthāya tadā brahma prakāśate | yogī pañcendriyāṇi vaśaṁ kṛtvā tāni dṛḍhatayā manasi saṁsthāpayet | yadā ṣaṣṭhena manasā saha imāni indriyāṇi buddhau sthirībhūya prasīdanti (svacchībhavanti), tadā tasya yoginaḥ brahma-sākṣātkāro bhavati |

قال فياسا: حين تُجمَع الحواس وتُثبَّت، تغدو ساكنة صافية؛ وعندئذٍ يسطع البراهمان (Brahman). وعلى اليوغي أن يُخضع الحواس الخمس ويُقيمها إقامةً راسخة في الذهن. فإذا استقرّت هذه الحواس—ومعها السادسة، أي الذهن—في العقل المميِّز (buddhi) وصارت هادئة شفافة، نال اليوغي شهود البراهمان شهودًا مباشرًا. والمغزى الأخلاقي هنا هو حُكم الباطن: فإتقان إدراك الحسّ وتدبير الفكر يُعرض شرطًا لانكشاف الحقيقة العليا، لا بوصفها نتيجةً ذهنية فحسب، بل صفاءً يُعاش.

प्रसीदन्तिbecome clear/serene; are pleased
प्रसीदन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-√सद्
FormLat (present indicative), 3rd, plural, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
संस्थायhaving become steady/established
संस्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-√स्था
FormAbsolutive (ktvā/lyap), ल्यप् (…-य)
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
ब्रह्मBrahman; the Absolute
ब्रह्म:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
Formneuter, nominative, singular
प्रकाशतेshines forth; becomes manifest
प्रकाशते:
TypeVerb
Rootप्र-√काश्
FormLat (present indicative), 3rd, singular, Atmanepada

व्यास उवाच

V
Vyāsa
B
Brahman
Y
yogin
F
five senses (pañcendriya)
M
mind (manas)
I
intellect (buddhi)