Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
पज्चेन्द्रियाणि संधाय मनसि स्थापयेद् यतिः । यदैतान्यवतिष्ठन्ति मन:षष्ठान्यथात्मनि,सत्त्वसंसेवनाद धीरो निद्रामुच्छेत्तुमरहति । विद्वानोंने योगके जो काम, क्रोध, लोभ, भय और पाँचवाँ स्वप्र--ये पाँच दोष बताये हैं उनका पूर्णतया उच्छेद करे। इनमेंसे क्रोधको शम (मनोनिग्रह) के द्वारा जीते, कामको संकल्पके त्यागद्वारा पराजित करे तथा धीर पुरुष सत्वगुणका सेवन करनेसे निद्राका उच्छेद कर सकता है
pañcendriyāṇi saṃdhāya manasi sthāpayet yatiḥ | yadāitāny avatiṣṭhanti manaḥ-ṣaṣṭhāny athātmani, sattva-saṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
قال فياسا: «ليجمع الزاهدُ الحواسَّ الخمس ويثبتها في العقل. فإذا استقرّت هذه—ومعها العقل سادساً—في الذات (الآتمن)، فإن الثابتَ بملازمة السَّتْفَة (sattva: الصفاء والطهارة) يصير أهلاً لقطع النوم (الخَدَر).»
व्यास उवाच