Shloka 18
अध्यात्म-तत्त्व-निर्णयः
Adhyātma Taxonomy: Elements, Faculties, and Guṇas
अव्यक्तं सर्वदेहेषु मत्येषु परमाश्रितम् । योअनुपश्यति स प्रेत्य कल्पते ब्रह्म॒ुभूयसे,जो इस विनाशशील समस्त शरीरोंमें अव्यक्तभावसे स्थित परमेश्वरका ज्ञानमयी दृष्टिसे निरन्तर दर्शन करता रहता है, वह मृत्युके पश्चात् ब्रह्मभावको प्राप्त होनेमें समर्थ हो जाता है
avyaktaṁ sarvadeheṣu martyeṣu paramāśritam | yo’nupaśyati sa pretya kalpate brahmabhūyase ||
قال فياسا: إنَّ الأعلى، وإن كان غيرَ متجلٍّ، يقيم في جميع الأجساد الفانية القابلة للزوال بوصفه السندَ الأسمى لها. ومن يداوم على مشاهدة ذلك ببصيرةٍ مولودةٍ من المعرفة، صار بعد الموت أهلاً لبلوغ حال البراهمان—تحرّراً من القيود واتحاداً بالحقيقة العليا.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The Supreme Reality is present in all mortal bodies yet remains unmanifest; steady contemplative insight (anupaśyati) into this indwelling Brahman qualifies one for liberation—attaining Brahmanhood after death.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa teaches a metaphysical point: the seeker should perceive the unmanifest Supreme within all beings; such sustained inner vision leads toward mokṣa.