Shloka 11
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तप: सुचरितं तथा । द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम्,प्रजानाथ! अब मैं पुनः क्षत्रियोंके धर्म बता रहा हूँ, यद्यपि वह तुम्हें भी ज्ञात है। यज्ञ, विद्याभ्यास, शत्रुओंपर चढ़ाई करना, राजलक्ष्मीकी प्राप्तिसे कभी संतुष्ट न होना, दुष्टोंको दण्ड देनेके लिये उद्यत रहना, क्षत्रियतेजसे सम्पन्न रहना, प्रजाकी सब ओरसे रक्षा करना, समस्त वेदोंका ज्ञान प्राप्त करना, तप, सदाचार, अधिक द्रव्योपार्जन और सत्पात्रको दान देना--ये सब राजाओंके कर्म हैं, जो सुन्दर ढंगसे किये जानेपर उनके इहलोक और परलोक दोनोंको सफल बनाते हैं, ऐसा हमने सुना है
vedajñānaṃ tathā kṛtsnaṃ tapaḥ sucaritaṃ tathā | draviṇopārjanaṃ bhūri pātre ca pratipādanam ||
يُعلن فياسا أن عمل الملك اللائق يشمل: الإحاطة التامّة بمعرفة الڤيدا، والتقشّف المُحكم مع الاستقامة في السلوك؛ والسعي النشيط لاكتساب المال؛ وبذل العطايا عن قصدٍ لمن يستحقّها. وهذه رياضاتٌ ملكيّةٌ إذا أُدّيت على وجهها أقامت نظام المجتمع وكفلت استقرار الدنيا ونيل الأجر في الآخرة.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Royal duty is not only power and protection but disciplined cultivation: complete sacred learning, austerity and moral conduct, responsible wealth-generation, and charitable giving to worthy recipients—together sustaining social order and producing merit.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and peace, Vyāsa continues outlining rājadharma, listing key virtues and practices expected of rulers as part of their ethical and spiritual responsibilities.