Shloka 80

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

Devanagari script

न हि त्वां नोत्सहे हन्तुं सवज़मपि मुष्टिना । न तु विक्रमकालो<यं क्षमाकालोडयमागत:,तुम्हारे हाथमें वज् रहनेपर भी मैं केवल मुक्केसे मारकर तुम्हें यमलोक न पहुँचा सककूँ, ऐसी बात नहीं है। किंतु मेरे लिये यह पराक्रम दिखानेका नहीं, क्षमा करनेका समय आया है

Transliteration

na hi tvāṁ notsahe hantuṁ sarvajam api muṣṭinā | na tu vikrama-kālo ’yaṁ kṣamā-kālo ’yam āgataḥ ||

Translation

قال بهيشما: «ليس لأنني أعجز عن صرعك—حتى بقبضةٍ عارية، وإن كنتَ تمسك بالصاعقة (فَجْرَة/فَجْرَا: vajra). ولكن هذه ليست ساعة إظهار البأس؛ فقد جاءني الآن وقت الاحتمال والصفح.»

Word by Word

• {'na hi': 'indeed not

• certainly not', 'tvām': 'you (accusative singular)', 'notsahe (na + utsahe)': 'I do not refrain / I am not unable

• I do not lack the resolve (here: ‘it is not that I cannot’)', 'hantum': 'to kill, to strike down', 'sarvajam': 'thunderbolt (vajra)

• lit. ‘born of all (powers)’—a name for Indra’s weapon', 'api': 'even

• although', 'muṣṭinā': 'with the fist', 'na tu': 'but not

• however', 'vikrama-kālaḥ': 'time for valor/heroic exertion', 'ayam': 'this', 'kṣamā-kālaḥ': 'time for patience, forgiveness, forbearance', 'āgataḥ': 'has come

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• vajra (thunderbolt weapon)
• Yamaloka (implied by the Hindi gloss: ‘realm of Yama’)