Shloka 34
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
Devanagari script
यदि कर्ता भवेत् कर्ता न क्रियेत कदाचन । यस्मात्तु क्रियते कर्ता तस्मात् कर्ताप्यनीश्वरः,यदि कार्य करनेवाला पुरुष स्वयं ही कर्ता होता तो उसको उत्पन्न करनेवाला दूसरा कोई कभी न होता। वह दूसरेके द्वारा उत्पन्न किया जाता है; इसलिये कालके सिवा दूसरा कोई कर्ता नहीं है
Translation
«لو كان الفاعل فاعلًا بذاته لما وُجد قطّ من يُنشئه. ولكن ما دام الفاعل يُنشَأ بغيره، فالفاعل نفسه غيرُ مُتسلّطٍ ولا مُستقلّ.»
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
कर्ताdoer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कर्ताa doer (agent)
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
क्रियेतwould be made/produced; would come into being
क्रियेत:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
कदाचनever/at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
यस्मात्from which; because
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
क्रियतेis made/produced; comes into being
क्रियते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
कर्ताthe doer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
कर्ताthe doer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनीश्वरःnot independent; not master
अनीश्वरः:
TypeAdjective
Rootअनीश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes