Shloka 30

Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra

Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability

Devanagari script

यत्‌ त्वसंतोषसंयुक्तमप्रीतिकरमात्मन: । प्रवृत्त रज इत्येवं ततस्तदपि चिन्तयेत्‌,जो अपने लिये असंतोषजनक एवं अप्रीतिकर हो, उसको रजोगुणकी प्रवृत्ति एवं अभिवृद्धि समझनी चाहिये

Transliteration

yat tv asaṃtoṣasaṃyuktam aprītikaram ātmanaḥ | pravṛttaṃ raja ity evaṃ tatas tad api cintayet ||

Translation

قال بهيشما: «كل ما يرتبط بعدم الرضا ولا يُحدث في النفس بهجةً باطنية ينبغي أن يُفهم على أنه تحرّكٌ وازديادٌ لـراجاس (rajas)، صفة الاندفاع والشهوة. فليتأمل المرء ذلك على هذا الوجه.»

Word by Word

यत्that which

तुbut/indeed

असंतोष-संयुक्तम्connected with discontent

अप्रीति-करम्causing displeasure

आत्मनःof oneself/for oneself

प्रवृत्तम्arisen/active

रजःrajas (the quality of passion/activity)

इतिthus

एवम्in this manner

ततःtherefore/then

तत्that

तत्that (very)

अपिalso/even

चिन्तयेत्should consider/reflect

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

rajas (rajo-guṇa)

ātman (self)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes