Shloka 20

Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka

Examination of Faults and Discernment of the Guṇas

Devanagari script

गुणहीनो हि त॑ मार्ग बहि: समनुवर्तते । गुणाभावात्‌ प्रकृत्या वा निस्तर्क्य ज्ञेयसम्मितम्‌,उक्त तपस्या आदि गुणोंसे रहित मनुष्य बाहर रहकर बाह्य मार्गका ही अनुसरण करता है। वह ज्ञेयस्वरूप परमात्मा गुणोंसे अतीत होनेके कारण स्वभावसे ही तर्कका विषय नहीं है

Transliteration

guṇahīno hi taṁ mārgaṁ bahiḥ samanuvartate | guṇābhāvāt prakṛtyā vā nistarkyaṁ jñeyasammitam ||

Translation

قال بهيشما: «إن من خلا من الفضائل لا يتبع إلا الطريق الظاهر، فيبقى خارجًا. أما الذات العليا—وهي الغاية القصوى للمعرفة—فهي متجاوزة للغونات (الصفات)؛ ولذلك، وبحكم طبيعتها، لا تُنال ولا تُقاس بمجرد الجدل العقلي.»

Word by Word

गुणहीनःdevoid of qualities

हिindeed/for

तत्that

मार्गम्path/way

बहिःoutside

समनुवर्ततेfollows/keeps following

गुणाभावात्from the absence of qualities

प्रकृत्याby nature

वाor

निस्तर्क्यम्not amenable to reasoning

ज्ञेयसम्मितम्commensurate with/limited to the knowable (object of knowledge)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

Paramatman (Supreme Self)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes