Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः

Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions

प्रजापति मनु एवं महर्षि बृहस्पतिका संवाद मनुर॒ुवाच यद्‌ यत्प्रियं यस्य सुखं तदाहु- स्तदेव दु:खं प्रवदन्त्यनिष्टम्‌,मनुने कहा--जिसको जो-जो विषय प्रिय होता है, वही उसके लिये सुखरूप बताया गया है और जो अप्रिय होता है, उसे ही दुःखरूप कहा गया है। मुझे इष्ट (प्रिय) की प्राप्ति हो और अनिष्टका निवारण हो जाय, इसीके लिये कर्मोंका अनुष्ठान आरम्भ किया गया है तथा इष्ट और अनिष्ट दोनों ही मुझे प्राप्त न हों, इसके लिये ज्ञानयोगका उपदेश किया गया है

bhīṣma uvāca | prajāpati-manu evaṃ maharṣi-bṛhaspati-kā saṃvādaḥ | manur uvāca— yad yat priyaṃ yasya sukhaṃ tad āhuḥ; tad eva duḥkhaṃ pravadanty aniṣṭam | iṣṭa-prāptir me bhavatu, aniṣṭa-nivṛttiś ca—ity etad-arthaṃ karmāṇām anuṣṭhānam ārabhyate; iṣṭāniṣṭa-ubhayam api mā me prāpnuyāt—ity etad-arthaṃ jñāna-yogasya upadeśaḥ ||

قال بهيشما: في الحوار بين براجابتي مانو والناسك العظيم بريهاسبتي، يعلن مانو: «ما يستلذه المرء ويستحسنه يُسمّى له سعادة، وما يكرهه ويستثقله يُوصَف له شقاءً وألماً. وبقصد: “ليتني أنال ما أرغب، وليُدفَع عني ما لا أرغب”، يشرع الناس في أداء الأعمال (الكارما). أمّا بقصد: “ليت المرغوب وغير المرغوب لا يتعلقان بي أصلاً”، فتُعلَّم رياضة يوغا المعرفة.»

मनुःManu
मनुः:
Karta
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
यत्whatever (that which)
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
यत्whatever
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रियम्dear, pleasing
प्रियम्:
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
यस्यof whom/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
सुखम्happiness, pleasure
सुखम्:
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
आहुःthey say
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Plural, Parasmaipada
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
दुःखम्sorrow, pain
दुःखम्:
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
प्रवदन्तिthey declare, they call
प्रवदन्ति:
TypeVerb
Rootवद्
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
अनिष्टम्undesired, unpleasant
अनिष्टम्:
TypeAdjective
Rootअनिष्ट
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
M
Manu
B
Brihaspati (Bṛhaspati)
P
Prajapati (Prajāpati)