Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

ध्यानयोगवर्णनम्

Description of the Path of Meditation

पञ्चात्मके पञ्चरतौ पज्चविज्ञानचेतने । शरीरे प्राणिनां जीवं वेत्तुमिच्छामि यादृशम्‌,प्राणियोंका शरीर पांचभौतिक है। पाँच विषयोंमें इसकी रति है। इसमें पाँच ज्ञानेन्द्रियाँ और चित्त उपलब्ध होते हैं। इसमें रहनेवाले जीवका स्वरूप कैसा है; इस बातको मैं जानना चाहता हूँ

bharadvāja uvāca | pañcātmake pañcaratau pañcavijñānacetane | śarīre prāṇināṃ jīvaṃ vettum icchāmi yādṛśam |

قال بهاردفاجا: «إن هذا الجسد في الكائنات الحيّة مؤلَّف من خمسة عناصر؛ ويستلذّ بخمسة موضوعات الحسّ؛ وهو مزوَّد بخمس قوى للمعرفة وبالعقل. أريد أن أعرف كيف تكون حقيقة الجيفا (الذات الحيّة) القاطنة في جسد كهذا».

पञ्चात्मकेin the five-elemental (body)
पञ्चात्मके:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपञ्चात्मक
FormNeuter, Locative, Singular
पञ्चरतौin that which delights in the five (objects)
पञ्चरतौ:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपञ्चरत
FormNeuter, Locative, Singular
पञ्चविज्ञानचेतनेin that which has five cognitions and mind/awareness
पञ्चविज्ञानचेतने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपञ्चविज्ञानचेतन
FormNeuter, Locative, Singular
शरीरेin the body
शरीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Locative, Singular
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
जीवम्the individual soul/living principle
जीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootजीव
FormMasculine, Accusative, Singular
वेत्तुम्to know
वेत्तुम्:
TypeVerb
Rootविद्
FormTumun (infinitive), Parasmaipada (sense)
इच्छामिI desire
इच्छामि:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
यादृशम्of what kind
यादृशम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootयादृश
FormMasculine, Accusative, Singular

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
J
jīva
Ś
śarīra