Shloka 3

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

Devanagari script

भूगुरुवाच अमितानां महाशब्दो यान्ति भूतानि सम्भवम्‌ | ततस्तेषां महाभूतशब्दोडयमुपपद्यते,भगुजीने कहा--मुने! ये पाँच भूत ही असीम हैं, इसलिये इन्हींके साथ “महा” शब्द जोड़ा जाता है। इन्हींसे भूतोंकी उत्पत्ति होती है; अतः इन्हींके लिये “महाभूत” शब्दका प्रयोग सुसंगत है

Translation

قال بهريغو: «أيها الناسك! إن هذه البهوتات الخمس لا حدّ لها، فلذلك قُرن بها لفظ “مها” (العظيم). ومنها تنشأ الكائنات؛ لذا فاستعمال لفظ “المهابهوتا” لها استعمالٌ مستقيمٌ موافقٌ للمعنى».

Word by Word

भृगुःBhrigu (the sage)

उवाचsaid

अमितानाम्of the immeasurable (ones)

महाशब्दःthe word 'mahā' / the term 'mahā-'

यान्तिgo, proceed, attain

भूतानिbeings / elements

सम्भवम्origin, coming-into-being

ततःtherefore / from that

तेषाम्of them

महाभूतशब्दःthe term 'mahābhūta'

अयम्this

उपपद्यतेis appropriate, is justified

Speaker

भरद्वाज उवाच

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes