Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था

Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire

आत्मना सप्तमं काम हत्वा शत्रुमिवोत्तमम्‌ | प्राप्पावध्यं ब्रह्मपुरं राजेव स्थामहं सुखी,“काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्य और ममता--ये देहधारियोंके सात शत्रु हैं। इनमें सातवाँ कामरूप शत्रु सबसे प्रबल है। उन सबके साथ इस महान्‌ शत्रु कामका नाश करके मैं अविनाशी ब्रह्मपुरमें स्थित हो राजाके समान सुखी होऊँगा”

ātmanā saptamaṁ kāmaṁ hatvā śatrum ivottamam | prāpya avyayaṁ brahmapuraṁ rājā iva sthāsyāmi sukhi ||

قال بهيشما: «وبرياضتي الباطنة قتلتُ السابع—الرغبة (kāma)، ذلك العدوَّ الأسمى—كما يُصرَع خصمٌ شديد. وسأبلغ مدينةَ البراهمان التي لا تفنى. فإذا استقررتُ هناك أقمتُ سعيدًا، كملك.»

आत्मनाby the self
आत्मना:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सप्तमम्the seventh
सप्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
कामम्desire (Kāma)
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
हत्वाhaving slain/destroyed
हत्वा:
TypeVerb
Rootहन्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for ktvā)
शत्रुम्an enemy
शत्रुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उत्तमम्excellent, foremost
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained/reached
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
Formल्यप् (gerund), Parasmaipada (usage-neutral for lyap)
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्मपुरम्the city/abode of Brahman
ब्रह्मपुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
राजाa king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्थाम्may I stand/abide
स्थाम्:
TypeVerb
Rootस्था
FormOptative (Vidhi-lin), 1st, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
सुखीhappy
सुखी:
TypeAdjective
Rootसुखिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
kāma (Desire)
B
brahmapura (abode/city of Brahman)
R
rājā (king, as simile)