Shloka 1
असंतोषादिदोष-निरूपणम्
On the Faults of Discontent and the Discipline of Detachment
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३० श्लोक हैं) अपन बछ। ] अत्ऑका:< सप्तदशो<् ध्याय: युधिष्ठिरद्वारा भीमकी बातका विरोध करते हुए मुनिवृत्तिकी और ज्ञानी महात्माओंकी प्रशंसा युधिछिर उवाच असंतोष: प्रमादश्ष मदो रागो5प्रशान्तता । बल॑ मोहो5भिमानश्षाप्युद्वेगश्वैव सर्वश:
yudhiṣṭhira uvāca | asaṃtoṣaḥ pramādaś ca mado rāgo 'praśāntatā | balaṃ moho 'bhimānaś cāpy udvegaś caiva sarvaśaḥ ||
قال يودهيشثيرا: «يا بهيماسينا، السخط، والغفلة، والكِبْرُ المُسكر، والتعلّق، وغياب السكينة الباطنة، والقوة الغليظة، والوهم، والزهو بالنفس، والاضطراب—هذه العيوب قد دخلتك من كل جانب. لذلك ينهض فيك شوقُ المُلك. يا أخي، كن حرًّا: اعمل بلا شهوة، وأرخِ قيود التعلّق، واثبتْ كمن تحرّر كليًّا—هادئًا وسعيدًا.»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira identifies inner vices—discontent, heedlessness, pride, attachment, unrest, delusion, ego, and agitation—as the roots of political craving. The ethical counsel is to abandon desire-driven action, loosen attachment, and cultivate tranquility and freedom.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira counters Bhīma’s forceful, kingdom-oriented impulse. He rebukes the mental states driving Bhīma’s wish for rule and redirects him toward restraint, detachment, and the ideal of a calm, liberated life.