Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)
'जो मनुष्य बीते हुए मानसिक अथवा शारीरिक दुःखके लिये बारंबार शोक करता है, वह एक दुःखसे दूसरे दुःखको प्राप्त होता है। उसे दो-दो अनर्थ भोगने पड़ते हैं ।। शीतोष्णे चैव वायुश्न त्रयः: शारीरजा गुणा: । तेषां गुणानां साम्य॑ं यत्तदाहु: स्वस्थलक्षणम्,'सर्दी, गर्मी और वायु (कफ, पित्त और वात) ये तीन शारीरिक गुण हैं। इन गुणोंका साम्यावस्थामें रहना ही स्वस्थताका लक्षण बताया गया है
śītoṣṇe caiva vāyuś ca trayaḥ śārīrajā guṇāḥ | teṣāṃ guṇānāṃ sāmyam yat tad āhuḥ svasthalakṣaṇam ||
قال فايشَمبايانا: البرد والحرّ والريح تُذكر على أنها الصفات الثلاث للجسد. فإذا استقرت هذه الصفات في توازن، كان ذلك التوازن علامة العافية.
वैशम्पायन उवाच
Health is defined as equilibrium: when the bodily factors associated with cold, heat, and wind remain balanced, one is 'svastha'—stable in oneself. The verse also supports the broader Śānti-parvan ethic that steadiness and moderation prevent further distress.
In the Śānti Parvan’s instruction-oriented setting, Vaiśampāyana continues a didactic exposition, presenting a concise definition of bodily well-being as balance among fundamental physical qualities.