Shloka 21

Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications

Devanagari script

दर्प: क्रोधो मद: स्वप्रो हर्ष: शोको5तिमानिता । एत एव हि कौरव्य दृश्यन्ते लुब्धबुद्धिषु,कुरुनन्दन! जिनकी बुद्धि लोभमें फँसी हुई है, उन मनुष्योंमें दर्प, क्रोध, मद, दुःस्वप्र, हर्ष, शोक तथा अत्यन्त अभिमान--ये ही दोष दिखायी देते हैं

Transliteration

darpaḥ krodho madaḥ svapno harṣaḥ śoko ’timānitā | eta eva hi kauravya dṛśyante lubdhabuddhiṣu ||

Translation

قال بهيشما: «يا سليل الكورو، إنّ من أُسِرَ فهمُه بالطمع تُرى فيه هذه العيوب بعينها: الكِبر، والغضب، وسُكر الزهو، وأحلامٌ مُضلِّلة، وابتهاجٌ طائش، وحزنٌ، وعُجبٌ مفرِط بالنفس.»

Word by Word

दर्पःarrogance, pride

क्रोधःanger

मदःintoxication, arrogance

दुःस्वप्नःbad dream, nightmare

हर्षःjoy, elation

शोकःgrief, sorrow

अतिमानिताexcessive pride, over-conceit

एतेthese

एवindeed, only

हिfor, indeed

कौरव्यO descendant of Kuru (Kauravya)

दृश्यन्तेare seen, appear

लुब्धबुद्धिषुin those whose intellect is greedy

कुरुनन्दनO joy of the Kurus

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Kauravya (descendant of Kuru; addressed to Yudhiṣṭhira)

Kuru lineage

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes