Shloka 1
शल्मलि–पवनसंवादः
The Dialogue of Śalmali and Pavana
अत्-#-#कञ एकोनपज्चाशर्दाधिकशततमो< ध्याय: बहेलियेको स्वर्गलोककी प्राप्ति भीष्म उवाच विमानस्थौ तु तौ राजन् लुब्धक: खे ददर्श ह । दृष्टवा तौ दम्पती राजन् व्यचिन्तयत तां गतिम्,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! व्याधने उन दोनों पक्षियोंको दिव्य रूप धारण करके विमान पर बैठे और आकाशमार्गसे जाते देखा। उन दिव्य दम्पतिको देखकर व्याध उनकी उस सद्गतिके विषयमें विचार करने लगा
bhīṣma uvāca | vimānasthau tu tau rājan lubdhakaḥ khe dadarśa ha | dṛṣṭvā tau dampatī rājan vyacintayata tāṃ gatiṃ |
قال بهيشما: «أيها الملك، رأى الصيّادُ هذين الطائرين وقد اتّخذا هيئةً إلهية، جالسين على مركبةٍ سماوية يسيران في مسالك الجوّ. فلما أبصر ذلك الزوجين المتلألئين كقرينين مباركَين، أخذ الصيّاد يتفكّر في سبب تلك المنزلة الرفيعة ومعناها.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral awakening: witnessing an unexpected exalted destiny (gati) prompts self-inquiry into the causes of spiritual ascent—implying that dharma and merit can transform one’s end beyond outward appearances.
Bhishma narrates that a hunter sees a pair of birds in divine form riding a celestial vimāna through the sky; astonished, he begins to ponder how they attained such a blessed state.