Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

विश्वामित्रो5हमायुष्मन्नागतो<हं बुभुक्षित: | मा वधीर्मम सदबुद्धे यदि सम्यक्‌ प्रपश्यसि,'आयुष्मन्‌! मैं विश्वामित्र हूँ। भूखसे पीड़ित होकर यहाँ आया हूँ। उत्तम बुद्धिवाले चाण्डाल! यदि तू ठीक-ठीक देखता और समझता है तो मेरा वध न कर”

Viśvāmitro 'ham āyuṣmann āgato 'haṃ bubhukṣitaḥ | mā vadhīr mama sadbuddhe yadi samyak prapaśyasi ||

«يا ذا العمر المديد، أنا فيشفاميترا. جئتُ إلى هنا معذَّبًا بالجوع. يا تشاندالا ذا العقل النبيل، إن كنتَ ترى وتفهم على وجه الصواب، فلا تقتلني.»

विश्वामित्रःVishvamitra
विश्वामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Nominative, Singular
आयुष्मन्O long-lived one (sir)
आयुष्मन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआयुष्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
आगतःcome/arrived
आगतः:
Karta
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (क्त-प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Nominative, Singular
बुभुक्षितःhungry
बुभुक्षितः:
Karta
TypeAdjective
Rootभुज् (धातु) → बुभुक्षित (क्त-प्रत्यय; desiderative base बुभुक्ष-)
FormMasculine, Nominative, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
वधीःkill (you should not kill)
वधीः:
TypeVerb
Rootवध् (धातु)
FormAorist (injunctive/imperative-prohibitive usage with मा), 2nd, Singular
ममof me / my
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
सद्बुद्धेO good-minded one
सद्बुद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसद्बुद्धि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
सम्यक्properly, correctly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
प्रपश्यसिyou see/consider
प्रपश्यसि:
TypeVerb
Rootप्र-√पश् (धातु)
FormPresent, 2nd, Singular

घपच उवाच

V
Viśvāmitra
C
Caṇḍāla

Educational Q&A

Even in situations shaped by social labels and fear, right discernment should guide action: a noble-minded person restrains violence and responds with compassion to genuine distress (here, hunger), recognizing the moral claim of a supplicant.

The sage Viśvāmitra, weakened by hunger, identifies himself to a Caṇḍāla and pleads for his life, urging him to see the situation correctly and not to kill him.