Shloka 100
Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)
एवं विद्वानदीनात्मा व्यसनस्थो जिजीविषु: । सर्वोपायैरुपायज्ञो दीनमात्मानमुद्धरेत्,राजन! इस प्रकार संकटमें पड़कर जीवनकी रक्षा चाहनेवाले विद्वान् पुरुषको दीनचित्त न होकर कोई उपाय दढूँढ़ निकालना चाहिये और सभी उपायोंसे अपने आपका आपत्कालमें परिस्थितिसे उद्धार करना चाहिये
evaṁ vidvān adīnātmā vyasanastho jijīviṣuḥ | sarvopāyair upāyajño dīnam ātmānam uddharet, rājan ||
يا أيها الملك! هكذا فإن الرجل الحكيم إذا وقع في الشدّة وهو يريد صون الحياة، فلا ينبغي أن يستسلم للانكسار. ولأنه عارفٌ بالوسائل، فعليه أن يلتمس مخرجًا صالحًا بكل طريق ممكن، وأن يخلّص نفسه في زمن الضيق من تلك الحال.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In adversity, a wise person should not become despondent; instead, using knowledge of practical means, he should actively seek and employ every suitable remedy to protect life and recover from the crisis.
In the Śānti Parva dialogue, Bhīṣma instructs the king (Yudhiṣṭhira) on conduct and policy; here he emphasizes resourceful action and mental steadiness when one is trapped in misfortune and must navigate an emergency.