Shloka 69
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
वैरमन्तिकमासाद्य य:ः प्रीतिं कर्तुमिच्छति । मृन्मयस्येव भग्नस्य यथा संधिर्न विद्यते,इस प्रकार मरणान्त वैर ठन जानेपर जो प्रेम करना चाहता है, उसका वह प्रेम उसी प्रकार असम्भव है, जैसे मिट्टीका बर्तन एक बार फूट जानेपर फिर नहीं जुटता है
vairam āntikam āsādya yaḥ prītiṃ kartum icchati | mṛṇmayasyeva bhagnasya yathā sandhir na vidyate ||
قال برهماداتا: «إذا بُلِغ بالعداوة غايتها الأخيرة—حتى لا تنتهي إلا بالموت—فمن أراد بعد ذلك أن يقيم مودةً وجدها مستحيلة. فذلك الحب لا يُستعاد، كما أن إناء الطين إذا تحطّم مرةً لا يعود إلى التحامٍ صادق.»
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
If hostility is allowed to harden to the point of mortal, irreversible conflict, later attempts at affection or reconciliation are futile; some ruptures—like a shattered clay pot—cannot be made whole again.
In a didactic exchange within the Śānti Parva, Brahmadatta offers a moral observation using a concrete metaphor: once enmity has reached its terminal extreme, the possibility of restoring genuine friendship is effectively lost.