Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः

Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca

शत्रुभि॑हुभिग्रस्तो यथा वर्तेत पार्थिव: । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वमेव यथाविधि,बहुत-से शत्रुओंका आक्रमण हो जानेपर राजाको कैसा बर्ताव करना चाहिये? यह सब कुछ मैं विधिपूर्वक सुनना चाहता हूँ

yudhiṣṭhira uvāca |

śatrubhir bahubhir grasto yathā varteta pārthivaḥ |

etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ sarvam eva yathāvidhi ||

قال يودهِشْتِهيرا: «إذا ضُيِّق على الملك تضييقًا شديدًا—وغمره هجومُ أعداءٍ كثيرين—فكيف ينبغي له أن يسلك؟ إني أرغب أن أسمع ذلك كلَّه كاملًا، على الوجه الصحيح، وفق الإجراء القويم ووفق الدَّرما.»

शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
ग्रस्तःseized/overwhelmed
ग्रस्तः:
Karta
TypeVerb
Rootग्रस्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
यथाhow/as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
वर्तेतshould behave/act
वर्तेत:
TypeVerb
Rootवृत्
FormVidhi-lin (optative), Atmanepada, Third, Singular, Potential/should
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
इच्छामिI desire
इच्छामि:
TypeVerb
Rootइष्
FormLat (present), Parasmaipada, First, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
TypeVerb
Rootश्रु
Formतुमुन् (infinitive)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यथाaccording as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
विधिin the proper manner/rule
विधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Locative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
P
pārthiva (king)
Ś
śatru (enemies)

Educational Q&A

The verse frames a rājadharma inquiry: in a situation of extreme external threat (many enemies attacking), a king must act not merely for survival but in a way regulated by vidhi—disciplined, lawful, and dharmic conduct—seeking guidance on correct policy and ethical restraint under pressure.

In Śānti Parva’s instruction on governance and dharma, Yudhiṣṭhira asks for systematic guidance: when a ruler is beset by numerous foes, what course of action and comportment is proper. This question sets up the ensuing counsel on strategy, duty, and righteous kingship.