Shloka 14
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
Devanagari script
उद्याने क्रियमाणे तु मत्स्यानां तत्र रज्जुभि: | प्रविश्यान्तरमेतेषां स्थित: सम्प्रतिपत्तिमान्,जब मछलीमार रस्सी खींचकर मछलियोंसे भरे हुए उस जालको उठाने लगे, तब प्रत्युत्पन्नमति मत्स्य भी उन्हीं मत्स्योंके भीतर घुसकर जालमें बँध-सा गया
Transliteration
udyāne kriyamāṇe tu matsyānāṃ tatra rajjubhiḥ | praviśyāntaram eteṣāṃ sthitaḥ sampratipattimān |
Translation
قال بهيشما: «هناك في الغدير، لما شرع الصيادون يرفعون الشبكة المملوءة بالسمك وهم يجذبون الحبال، اندسّت السمكة السريعة الفطنة بين تلك الأسماك نفسها، وبقيت كأنها موثوقة داخل الشبكة».
Word by Word
उद्यानेin the garden/park
उद्याने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउद्यान
FormNeuter, Locative, Singular
क्रियमाणेwhile (it was) being done
क्रियमाणे:
Adhikarana
TypeVerb
Rootकृ
Formशानच् (present passive participle), Passive, Neuter, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मत्स्यानाम्of the fishes
मत्स्यानाम्:
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Genitive, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
रज्जुभिःwith ropes
रज्जुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootरज्जु
FormFeminine, Instrumental, Plural
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active
अन्तरम्the interior/inside
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
एतेषाम्of these (fishes)
एतेषाम्:
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
स्थितःstood/remained
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त (past passive participle; used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
सम्प्रतिपत्तिमान्quick-witted/prompt in understanding
सम्प्रतिपत्तिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्प्रतिपत्ति-मत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaM
matsya (fish)R
rajju (ropes)J
jāla (net, implied by context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes