Shloka 55
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
व्यवहार: प्रजागोप्ता ब्रह्म॒ुदिष्टो युधिष्ठिर । त्रीन् धारयति लोकान् वै सत्यात्मा भूतिवर्धन:,युधिष्ठिर! ब्रह्माजीका बताया हुआ जो प्रजा-रक्षक व्यवहार है, वह सत्यस्वरूप होनेके साथ ही ऐश्वर्यकी वृद्धि करनेवाला है, वही तीनों लोकोंको धारण करता है
vyavahāraḥ prajāgoptā brahmādiṣṭo yudhiṣṭhira | trīn dhārayati lokān vai satyātmā bhūtivardhanaḥ ||
قال بهيشما: «يا يودهيشثيرا، إن نظام الحكم القويم—الذي عيّنه براهما حارسًا للرعية—يسند العوالم الثلاثة. ولأنه قائم على الحق، فإنه يزيد الرخاء والعافية.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that righteous governance (vyavahāra) is not merely administrative technique but a dharmic institution: when grounded in truth and aimed at protecting subjects, it sustains social and cosmic order and leads to prosperity.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses Yudhishthira, emphasizing that the people-protecting order of governance—said to be ordained by Brahmā—supports the stability of the three worlds and promotes welfare.