Shloka 7
Adhyāya 115: On Restraint Under Verbal Provocation in the Assembly (सभायां आक्रोश-सहिष्णुता)
वह मूर्ख तो उस पापकर्मके द्वारा सदा अपनी प्रशंसा करते हुए कहता है कि मैंने अमुक सम्मानित पुरुषको भरी सभामें ऐसी-ऐसी बातें सुनायीं कि वह लाजसे गड़ गया, उसका मुख सूख गया और वह अधमरा-सा हो गया, इस प्रकार निन्दनीय कर्म करके वह अपनी प्रशंसा करता है और तनिक भी लजाता नहीं है ।।
bhīṣma uvāca | sa mūrkhas tu tena pāpakarmaṇā sadā svapraśaṃsāṃ kurvan vadati—“mayā amukaṃ satpuruṣaṃ pūrṇāyāṃ sabhāyāṃ tathā-tathā vacobhiḥ śrāvitaḥ, yathā sa lajjayā namraḥ, mukhaśoṣaṃ gataḥ, ardhamṛta iva ca jātaḥ” iti | evaṃ nindyaṃ karma kṛtvā svayam eva praśaṃsate, na ca kiñcid api lajjate || upeksitavyo yatnena tādṛśaḥ puruṣādhamaḥ | yad yad brūyād alpamatis tat tad asya sahed budhaḥ ||
قال بهيشما: إن الأحمق إذا اقترف فعلاً آثماً ظلّ يمدح نفسه ويتباهى قائلاً: «في مجلسٍ مكتملٍ قلتُ لذلك الرجل الموقَّر كذا وكذا حتى غمره الخزي، وجفّ وجهه، وصار كأنه نصف ميت». يفعل ما يُلام عليه ثم يحتفل بنفسه ولا يشعر بأدنى حياء. ومثل هذا من أراذل الناس ينبغي تعمّد إهماله. ومهما قال قليلُ العقل، فعلى الحكيم أن يحتمله.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not engage with shameless, boastful wrongdoers who take pride in humiliating others; instead, consciously ignore them, and practice kṣamā (forbearance) by enduring whatever such small-minded people say.
In Bhishma’s instruction on righteous conduct, he describes a fool who boasts about publicly shaming an honorable man in an assembly. Bhishma then advises the listener that such a person should be avoided and that the wise should tolerate his words rather than escalate conflict.