Shloka 18
Adhyāya 115: On Restraint Under Verbal Provocation in the Assembly (सभायां आक्रोश-सहिष्णुता)
अधीरजुष्टे पथि वर्तमान दमादपेतं विनयाच्च पापम् | अरिव्रतं नित्यमभूतिकामं धिगस्तु तं पापमतिं मनुष्यम्,वह मूर्खोद्वारा सेवित पथपर चलनेवाला है। इन्द्रिय-संयम और विनयसे कोसों दूर है। उसने शत्रुताका व्रत ले रखा है। वह सदा सबकी अवनति चाहता है। उस पापात्मा एवं पापबुद्धि मनुष्यको धिक्कार है
bhīṣma uvāca | adhīra-juṣṭe pathi vartamānaṃ damād apetaṃ vinayāc ca pāpam | ari-vrataṃ nityam abhūti-kāmaṃ dhig astu taṃ pāpa-matiṃ manuṣyam ||
قال بهيشما: ملعونٌ ذلك الرجل ذو العقل الآثم، الذي يسلك الطريق الذي يستحسنه المتهوّرون، بعيدًا عن كبح الحواس وعن التواضع؛ الذي اتخذ العداوة نذرًا، ويشتهي على الدوام سقوط الآخرين. إنّ مثل هذا، مدفوعًا بالإثم وبنيةٍ فاسدة، جديرٌ بالإدانة.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma condemns a character type: one who rejects self-restraint (dama) and humility (vinaya), makes hostility a life-principle (ari-vrata), and wishes for others’ decline (abhūti-kāma). The ethical lesson is that malice and undisciplined conduct are anti-dharmic and socially destructive.
In Shanti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma delivers a moral judgment, censuring the person who habitually follows the reckless path and lives by enmity and ill-will toward others.